ESERİN KOKUSU HAKKINDA

Azerbaycan'ın en ünlü edebî eserlerinden biri Ali ve Nino'nun yazarının kim olduğu tartışılmaktadır. Kitabın üzerinde Qurban Səid diye mühacir bir yazarın adı yazılırken bazı araştırmacılar bu eserin ünlü Azerbaycan yazarı Yusif Vəzir Çəmənzəminli tarafından yaratıldığını söylerler. Bu sorun henüz çözülmemiş. Ve dünyada böyle eserler çok.
Kutsal Kitap'a dahil olan eski İbrani eserlerinden çoğunun yazarı da tartışma konusudur. Geleneksel olarak Hz. Musa'ya ait edilen Tevrat'ın Hz. Musa tarafından yazılmadığını iddia edenler var. Bilindiği üzere Zebur'un hepsi Hz. Davut tarafından yazılmadığı gibi, Meseller kitabı da tümüyle Hz. Süleyman'a ait değil. Bu kişiler kendi eserlerine başkalarının yazdıklarını da ekleyerek birer toplu yarattılar. Eninde sonunda Kutsal Kitap'ta önemli olan vahiy kavramı, yani yazarların ilahi ilhamla yazdıklarına ilişkin düşüncedir. Yazarın kim olduğu o kadar önemli değil. Bence, Kutsal Kitap'a telif hakları uygulamak doğru değil.

Toplularda toplumun katılımı, vahiyde doğaüstü güçlerin katılımı tam açıklığıyla ortaya çıkmaktadır. Ama bence büyük, etkili, ünlü olan her edebî eserde yazarın kendi kişiliğinden başka birçok toplumsal ve ruhsal etkenlerin katkısı vardır. Ali ve Nino'yu kim yazarsa yazsın, Azerbaycan halkının belirli katmanına ait olması nedeniyle o katmanın ortak değerlerini, düşünce ve duygularını ifade etmiştir. Eserin bir "kokusu" vardır. Ruh sözcüğünün kokuyla ilişkili olduğundan bir yazımda söz etmiştim. İşte bu anlamda her eserin belirli bir kokusu var. Kimi insanlar dünyayı beyaz-siyah olarak görüyorlar: eser ya ilahi ya şeytani olacak, ortası yok. Ama gerçek öyle değil. Mesela Kutsal Kitap'ta da bir aşk şiiri var, Ezgiler Ezgisi adında. Bu eser ilahiyse, ona benzer diğer aşk şiirleri neden şeytani olsun? Dünya çok renkli olduğu gibi, edebiyat dünyası da beyaz-siyah gibi basit değil. Pis kokular çok ve çeşitli olduğu gibi, güzel kokular da sayısız. İyi kitaplar iyi kokar. Burnu olan koklasın ve hoşuna giden esansları benimsesin!